Een Mac die altijd al traag was, is een hardwarekwestie. Een Mac die ineens traag werd, is een ander probleem: er is iets veranderd, en dat is meestal te vinden. De meeste gidsen antwoorden met hetzelfde lijstje (herstarten, wat ruimte vrijmaken, updaten). Deze helpt je de oorzaak te vinden, want een plotselinge vertraging heeft bijna altijd een van vijf oorzaken.
Eerst: één app, of de hele Mac?
Als alleen één app traag is, ligt het probleem bij die app: stop hem en open hem opnieuw, kijk of er een update is, en kijk of er een enorm document of een enorme bibliotheek open staat. Is alles traag, ook de aanwijzer en het typen, lees dan verder.
De vijf oorzaken, en hoe je elke test
Open Activiteitenweergave (in Programma’s, Hulpprogramma’s). Elke oorzaak verschijnt in een ander tabblad.
1. Eén proces gebruikt de processor
Klik in het tabblad CPU op de kolom % CPU om te sorteren. Een proces dat minutenlang rond of boven de 100 procent zit, is je antwoord. Browsers zijn vaak de boosdoener, want één tabblad met zware scripts verschijnt als een proces “Helper (Renderer)”, niet onder de naam van de browser.
2. Het geheugen is krap
Kijk in het tabblad Geheugen naar de grafiek Geheugendruk onderaan. Groen is prima. Geel betekent dat macOS geheugen comprimeert om het bij te benen, en rood betekent dat het naar de schijf swapt, waardoor alles traag wordt. Gebruikte swap ernaast toont hoeveel. Sorteer op Geheugen om te zien welke apps het meeste vasthouden.
3. De schijf is vol of druk bezig
Een bijna volle schijf maakt macOS trager, omdat het vrije ruimte nodig heeft voor swap en caches. Kijk in Systeeminstellingen, Algemeen, Opslag. In het tabblad Schijf van Activiteitenweergave kan ook een proces dat lang veel leest of schrijft de hele Mac laten haperen.
4. Warmte
Een Mac die heet is, remt zichzelf af om af te koelen. In Activiteitenweergave zie je dat vaak als kernel_task dat veel CPU gebruikt. Dat is opzet: macOS maakt de processor minder beschikbaar voor drukke apps terwijl hij afkoelt. De oplossing is de warmtebron, niet kernel_task: een zware app, een geblokkeerde ventilatieopening, of een zachte ondergrond onder een laptop.
5. Spotlight of een andere achtergrondtaak
Na een macOS-update, een herstel uit een back-up of het aansluiten van een grote schijf indexeert Spotlight alles opnieuw. Processen genaamd mds_stores, mdworker of corespotlightd die hard werken zijn het teken. Het is tijdelijk: laat de Mac aan en aan de stroom, en het maakt vanzelf af. Back-ups en foto-analyse gedragen zich hetzelfde na grote wijzigingen. Terwijl het loopt, kan Spotlight bestanden missen (Spotlight vindt geen bestanden) en kan de accu van een MacBook sneller leegraken (accu raakt snel leeg na de Tahoe-update).
Traag na een macOS-update?
Updates veroorzaken vaak oorzaak 5: Spotlight, Foto’s en andere diensten bouwen hun indexen een dag of zo opnieuw op. Is de Mac na een paar dagen nog steeds traag, kijk dan naar de oorzaken 1 tot 3: een app die nog niet compatibel is met de nieuwe versie kan zich vreemd gedragen tot hij is bijgewerkt.
Traag op wifi, maar verder niet traag?
Als apps snel zijn maar webpagina’s en downloads traag, is de Mac waarschijnlijk in orde en het netwerk niet. Test op een ander apparaat op hetzelfde netwerk voordat je iets aan de Mac verandert.
Het probleem met Activiteitenweergave
Activiteitenweergave toont wat er nu gebeurt. Als de vertraging tien minuten geleden was en voorbij is, is het bewijs mee verdwenen. Op een MacBook is de kolom Energie 12 uur in het tabblad Energie de enige terugblik die het biedt, en die gaat over energie, niet over geheugen of schijf. Desktop-Macs hebben zelfs dat niet.
Hoe Telltale helpt

Telltale bewaart 30 dagen geschiedenis op je Mac, voor elke app, zodat je kunt terugkijken naar het moment dat hij traag was en kunt zien wat er druk was. Het telt elk hulpproces mee bij de app waar het bij hoort, dus een browser verschijnt als één browser, niet als tientallen renderer-rijen. En het beantwoordt de vraag in een zin, bijvoorbeeld welke app geheugen vasthoudt of waarom de Mac warm is, en het legt systeemprocessen zoals kernel_task en mds_stores in gewone woorden uit.